Zekâttan hangi işletme borçlarını düşebilirsiniz?
Bir yıl içinde vadesi gelen borçlar düşülür; faiz düşülmez, karşılıklar ise ancak ödendiklerinde. Büyük fark, ekipman için alınan kredilerdedir.
Borçların düşülmesi, işletme zekâtı hesaplarının yöntemler ve âlimler arasında en çok ayrıştığı noktadır. AAOIFI ve NZF’nin ne dediği ve nerede ayrıldıkları aşağıdadır.
Kural: bir yıl içinde vadesi gelen borçlar
Her iki yöntem de işletmenin gelecek yıl içinde ödemesi gereken borçları düşer; çünkü bu para aslında sahibinin serbestçe kullanabileceği para değildir. AAOIFI, mali yıl içinde ödenecek yükümlülükleri ve uzun vadeli borçların gelecek dönemde vadesi gelen taksitlerini düşer (2/1/1). NZF sınırı 12 kamerî ay olarak çizer.
- Borçlu olduğunuz tedarikçiler (6/3/2).
- Vadesi gelmiş vergiler: KDV, ücret vergileri, kurumlar vergisi (6/3/10).
- Tahakkuk etmiş ücretler, kira ve faturalar (6/3/8).
- Henüz teslim etmediğiniz mal veya iş için alınan ödemeler (6/3/9).
- Kısa vadeli krediler, kredili mevduat hesapları ve kredi kartları (6/3/7).
- Uzun vadeli kredilerin önümüzdeki 12 aya ait taksitleri.
Neler düşülmez
- Ödenmiş veya borçlanılmış faiz (AAOIFI 6/2/4). NZF bir taksitin yalnızca faiz olmayan kısmını düşer.
- İzin ücreti, garanti, emeklilik veya tazminat talepleri için ayrılan karşılıklar, fiilen ödenene kadar (7/2–7/3).
- Uzun vadeli bir kredinin önümüzdeki 12 aydan sonra vadesi gelen kısmı.
- Sermaye, yedekler ve kâr; bunlar işletme sahiplerine aittir (6/1).
Ekipman için alınan borçlar
AAOIFI ile NZF burada ayrılır. AAOIFI paranın neye harcandığına bakar. Fırın, kamyonet veya bina almak için kullanılan kredi, zekât için sayılmayan bir varlığı finanse etmiştir; bu yüzden kredi de düşülmez (6/2/2). Her iki tür varlık için kullanılan kredi, işletmenin varlıkları içinde zekât için sayılanların payı oranında düşülür (6/2/3).
NZF bu ayrımı yapmaz: kredi ne için alınmış olursa olsun gelecek yılın taksitleri düşülür.
| AAOIFI | NZF | |
|---|---|---|
| Düşülen | 0 | 3.600 |
| Neden | Sayılmayan ekipman için alındı (6/2/2) | Bir işletme borcunun gelecek yılki taksiti |
Yalnızca gerektiği kadar mı düşmeli?
NZF bir ihtiyat notu ekler: şimdi vadesi gelmiş olanı düşün; önümüzdeki 12 ay içinde vadesi gelecek borçları ise yalnızca onları ödemek zekâtı ödemenize engel olacaksa düşün. Birçok Şâfiî âlim daha da ileri gider ve borçların zekâtı hiç azaltmadığı görüşündedir. Bu görüşü izliyorsanız uygulamada düşmeleri tamamen kapatabilirsiniz.
Uygulama bunu nasıl ele alır
Mizanınızdaki her borç hesabı bir kategoriye ayrılır: tedarikçiler, vergiler, kısa vadeli borçlar, krediler, karşılıklar veya faiz. Uzun vadeli krediler için önümüzdeki 12 ayda ödenecek taksiti ve kredinin neye harcandığını girersiniz: stok ve günlük giderler, ekipman ya da ikisi. Yöntem sayfası her kuralı listeler.