Zakat354

Bütün rehberler

İşletme zekâtı nasıl hesaplanır

Zekât tarihinden ödenecek zekâta beş adımda; örnek olarak bir fırının bilançosuyla.

2 dakikalık okuma

İşletme zekâtı, birikim zekâtı gibi işler: tam bir kamerî yıl boyunca elde tutulan ve nisabın üzerinde olan mal, %2,5’i verilerek arındırılır. Fark şudur: işletmenin elinde nakitten fazlası vardır. Bu rehber, hesabı gerçek bir bilançoyla ve İslami finans kuruluşlarının çoğunun kullandığı yöntem olan AAOIFI Şer’î Standart 35’e göre anlatır.

1. adım: zekât tarihinizi seçin

Zekât her kamerî yılda (havl) bir kez gerekir. Çoğu işletme 1 Ramazan gibi sabit bir tarih seçer ve o günün bakiyelerini kullanır. Defterleriniz 31 Aralık gibi bir mali yıl sonuna göre tutuluyorsa, biraz daha yüksek bir oranla o tarihi de kullanabilirsiniz: bkz. kamerî yıl mı, güneş yılı mı.

2. adım: o tarihe ait bir mizan alın

Mizan, defterlerinizdeki her hesabı bakiyesiyle listeler. Muhasebe programınızdan zekât tarihi için dışa aktarın. Önemli olan bilanço hesaplarıdır: işletmenin sahip oldukları ve borçları. Gelir tablosu hesapları zekâtı etkilemez; yalnızca stok için brüt kâr marjını hesaplamaya yarar.

3. adım: sayılanları toplayın

  • Nakit ve banka bakiyeleri; tasarruf ve ödeme sağlayıcı hesapları dâhil.
  • Tahsil etmeyi beklediğiniz sürece müşterilerden alacaklar.
  • Stok, zekât tarihinde satılacağı değerle.
  • Ham maddeler ve yarı mamuller, güncel değerleriyle.
  • Satmak için tutulan yatırımlar ile altın veya gümüş, bugünkü değeriyle.

İşletmeyi yürütmek için kullandıklarınızı dışarıda bırakın: ekipman, taşıtlar, iş yeri, yazılım ve şerefiye. Bunlar ticaret için tutulan mal değil, araçtır (AAOIFI 4/1). Peşin ödenen giderler ve değersiz alacaklar da sayılmaz.

4. adım: bir yıl içinde vadesi gelen borçları düşün

İşletmenin önümüzdeki 12 ayda ödemesi gerekenleri çıkarın: tedarikçiler, vadesi gelmiş vergiler, ücretler ve faturalar, peşin alınan ödemeler, kısa vadeli krediler ve uzun vadeli kredilerin gelecek yıla ait taksitleri. Faiz düşülmez; karşılıklar yalnızca ödendiklerinde ya da vadeleri geldiğinde düşülür; AAOIFI’ye göre duran varlıklar için alınan borçlar da düşülmez. Ayrıntısı: hangi borçları düşebilirsiniz.

5. adım: nisabı kontrol edin ve oranı uygulayın

Geriye kalan, zekât matrahıdır. Zekât tarihinizde en az 85 gram altının (AAOIFI) veya 612,36 gram gümüşün (NZF) değeri kadarsa zekât gerekir: kamerî yıl için matrahın %2,5’i, güneş yılı için %2,577’si.

Hesaplanmış bir örnek

Bakkerij Yilmaz, 1 Ramazan 1448 (8 Şubat 2027), AAOIFI yöntemi
HesapBakiyeZekât için
Banka18.420,00Sayılır: 18.420,00
Ekmek ve pasta borcu olan müşteriler6.150,00Sayılır: 6.150,00
Stok (maliyeti 9.800,00)9.800,00Satış değeriyle sayılır: 11.200,00
Fırınlar ve tesisat, amortisman sonrası18.000,00Sayılmaz
Tedarikçiler(4.300,00)Düşülür: 4.300,00
Ödenecek KDV(2.120,00)Düşülür: 2.120,00
Fırın kredisi, 3.600,00’ı bu yıl ödenecek(18.000,00)Düşülmez: ekipman için alındı
Zekât matrahı35.770,00 − 6.420,00 = 29.350,00
%2,5 üzerinden ödenecek zekât733,75

NZF rehberine göre fırın kredisinin 3.600’lük taksiti de düşülür; bu durumda matrah 25.750, zekât 643,75 olur. İkisi de makuldür; yöntem sayfası ikisinin ayrıldığı her noktayı gösterir.

Kim öder

Şahıs işletmesinin sahibi tamamını öder. Ortaklıkta her ortak kendi payı için, şirkette ise pay sahipleri öder; şirket onlar adına ödemiyorsa. Bkz. şahıs işletmeleri, ortaklıklar ve şirketler için zekât.